Δε τρώω τίποτα, δε πίνω τίποτα, είμαι ελεύθερος

Αρκετά συχνά, κατά τη διάρκεια συζητήσεων που αφορούν το ζήτημα της διατροφής, συμβαίνει να τίθεται το ζήτημα του αυτοελέγχου. Οι περισσότεροι δηλώνουν αδύναμοι να συγκρατήσουν τον εαυτό τους από τη κατανάλωση ακόμα και εκείνων των τροφών που ακόμα και σε μικρές ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν κάποιου είδους διαταραχή στην ισορροπία του οργανισμού. Η χρήση και κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών είναι εύλογο ότι ενισχύει αυτή την αδυναμία καθώς προκαλούνται σύνθετες αλλαγές τόσο στο μεταβολισμό όσο και στη ψυχολογία του ανθρώπου, όχι πάντοτε αρνητικές αλλά σίγουρα με ένα τρόπο ακατάλληλο αν το ζητούμενο μας είναι η διατήρηση του σώματος μας σε μια σχετικά ισορροπημένη κατάσταση. Έρχεται μάλιστα μια στιγμή που μπορεί να αμφισβητήσουμε εντελώς τα οφελή μιας προσεγμένης διατροφής χρησιμοποιώντας ένα σωρό από δικαιολογίες που στη βάση τους βρίσκεται το ίδιο πλαίσιο στο οποίο στηρίζεται η αίσθηση της παραίτησης που ολοένα και περισσότερο καταλαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο ανάμεσα μας. Είναι εύλογο ότι οφείλουμε να είμαστε ενάντια σε αυτόν τον παρασιτικό και άδικο για τον εαυτό μας και τους άλλους τρόπο σκέψης.

Πως επιτυγχάνεται ο αυτοέλεγχος: αρχικά να σημειώσω ότι σε "κανονικές" συνθήκες δεν είναι απαραίτητο να ψάχνουμε για τον αυτοέλεγχο καθώς ο οργανισμός μας από μόνος του μας δίνει κάποια μηνύματα σχετικά με το τι χρειάζεται τη κάθε στιγμή και έτσι απλά πρέπει να μάθουμε να τον αφουγκραζόμαστε. Αν έχουμε επαφή με τον οργανισμό μας απλά λειτουργούμε φυσικά και δεν χρειάζεται να ελέγξουμε τίποτα, απλά απολαμβάνουμε τη ζωή. Έτσι θα πρέπει να επικεντρώσουμε περισσότερο στα πράγματα που μας αποσπούν από την αίσθηση του βιώματος του εαυτού μας παρά στην ανακάλυψη ενός τρόπου ελέγχου του. Κλασικό παράδειγμα είναι ο Ύπνος. Σε φυσιολογικές συνθήκες το 85% των ανθρώπων που θα αφεθούν να ξαπλώσουν σε ένα ήσυχο δωμάτιο χωρίς φως οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας μέσα σε λίγα λεπτά θα νιώσουν νύστα και τελικά θα κοιμηθούν, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα. Η αϋπνία ωστόσο αποτελεί σήμερα ένα είδος μάστιγας για πολλούς ανθρώπους οι οποίοι καταφεύγουν σε μια σειρά απο τεχνητούς τρόπους για να ανακαλέσουν το αίσθημα της νύστας χωρίς πάντα να τα καταφέρνούν, ενώ με ορισμένους από αυτούς το μόνο που επιτυγχάνουν είναι να δημιουργούν ένα χρόνιο πρόβλημα στον οργανισμό τους το οποίο μπορεί να επεκτείνεται και πέρα από τη λειτουργία του ύπνου. Αναφέρομαι βέβαια στις μακροχρόνιες φαρμακευτικές "παραβάσεις" οι οποίες μπορεί να αποδειχθούν καταστροφικές για τη ζωή κάποιου, έστω και αν σε πρώτη ανάγνωση μπορεί να θεωρηθεί ότι τον βοηθούν να ανταπεξέλθει στις καθημερινές του ανάγκες.

Το ίδιο περίπου συμβαίνει και με τη λήψη της τροφής: αν αφεθούμε σε ένα περιβάλλον ήρεμο δίχως στρες για ένα εύλογο χρονικό διάστημα είναι σχετικά εύκολο να επέλθει μια ισορροπία στη συχνότητα, τον τύπο των τροφών και τον τρόπο με τον οποίο τροφοδοτούμε τον οργανισμό μας με τα απαραίτητα. Αντίθετα, αν για μεγάλο χρονικά διάστημα παραμένουμε σε περιβάλλον με έντονες πηγές έντασης όπως υψηλός θόρυβος, καταπίεση και δυσφορία από τη συναναστροφή με άλλους, μπορεί να καταλήξουμε να τροφοδοτούμε το σώμα ακατάσχετα με τροφές ακατάλληλες και βλαπτικές με μακροπρόθεσμα αποτελέσματα για την υγεία μας. Όμως εδώ θα συμφωνήσουμε ότι η ζωή στη πόλη έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά και για τους περισσότερους είναι αδύνατο να φύγουμε από αυτή, άρα τι μπορούμε πρακτικά να κάνουμε, τουλάχιστον ή όχι μόνο στο θέμα της διατροφής;

ατόμο με ισχυρό αυτοέλεγχο

Βασικά αυτό που πρέπει να αποφύγουμε είναι μια δογματική στάση απέναντι στη ζωή, τις απόψεις και τις επιλογές μας. Τίποτε δεν είναι "έτσι" επειδή πρέπει ή επειδή έτσι συνηθίζεται. Είμαστε οι κύριοι υπεύθυνοι για τη ζωή μας, έξω από τις διάφορες συνθήκες που συνολικά επιβάλλονται. Ωστόσο έχουμε την τάση να ζούμε με ένα τρόπο που μας διαφεύγει, δηλαδή να πράττουμε ασυνείδητα και να μην βιώνουμε τις ίδιες μας τις εμπειρίες. Έτσι δρούμε χωρίς μπορούμε να αξιολογήσουμε το αντίκτυπο των πράξεων στον εαυτό μας. Αυτό το πράττουμε ποικιλοτρόπως: παρακολουθόντας τηλεόραση, ποδόσφαιρο, παίζοντας τυχερά παιχνίδια, δουλεύοντας, χαζεύοντας στις βιτρίνες, ενώ ακόμα και όταν κάτι συμβαίνει που μας ταράζει τα νερά το αντιμετωπίζουμε με ένα τρόπο στον οποίον δεν αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας. Προοδευτικά υποδυόμενοι το ρόλο του, αφομοιώνουμε τα χαρακτηριστικά και τελικά ταυτιζόμαστε με αυτόν τον Ξένο. Ανάμεσα σε αυτά που κάνουμε ασυνείδητα αλλά με σχεδόν σαφείς επιλογές είναι και  η διατροφή η οποία σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο που ζούμε ολόκληρη τη ζωή μας. Ο καθένας χρησιμοποιεί τον δικό του τρόπο για να αποφύγει την εμπειρία του ειδικά στο θέμα της διατροφής έχει άλλο ένα λόγο να το κάνει γιατί με αυτό το τρόπο μπορεί να συντηρεί τις διάφορες έξεις ή την βολική του κατάθλιψη. Η κατανάλωση ουσιών έρχεται σε σύγκρουση με την εναλλακτική διατροφική θεωρία καθώς επηρεάζει το μεταβολισμό με ένα δραστικό τρόπο σε αφύσικο βαθμό - τουλάχιστον στα χαμηλά επίπεδα του εθισμού. Όλες οι ουσίες δεν είναι το ίδιο και δεν επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο το σύστημα αλλά θέλει πολύ κουράγιο για κάποιον να θελήσει να ομαλοποιήσει τη λειτουργία του οργανισμού του όταν είναι εθισμένος κάπου ενώ από μόνες τους ορισμένες όπως π.χ. το αλκοόλ σε καθημερινή βάση αποτελούν πλήγμα για το σώμα μας από όποια πλευρά και να το δει κανείς. Η λογική λέει ότι η διακοπή της λήψης ουσιών είναι ένα πρώτο βήμα προς τη κατεύθυνση της ανάκτησης ενός βαθμού της σωματικής μας ισορροπίας. Αλλά χρειάζεται και η υιοθέτηση άλλων νέων συνηθειών με πιο υγιή προσανατολισμό προκειμένου να αρχίσουμε να αποκομίζουμε τα οφέλη της νέας καλύτερης μας κατάστασης.

Σε κάθε περίπτωση δεν μπορούν να δοθούν σαφείς οδηγίες για τον αυτοέλεγχο. Αυτό που μπορεί στη πράξη να ειπωθεί είναι ότι όπως όλα τα φυσικά πράγματα δεν χρειάζεται προσπάθεια για να αναδειχθεί αλλά περισσότερο να γυμνωθεί από εκείνα τα οποία τον καθιστούν αδύνατο. Είμαστε πραγματικά ικανοί να κάνουμε ότι επιθυμούμε αρκεί να προσανατολιστούμε προς την κατεύθυνση του. Δεν απαιτούνται δραστικές αλλαγές εδώ και τώρα αλλά είναι πολύ πιθανόν να νιώσετε την ανάγκη για τέτοιου είδους αλλαγές. Απλά κάντε τες. Το τσιγάρα κόβεται αν σβήσουμε το τελευταίο τσιγάρο στο τασάκι και δεν ανάψουμε ξανά επόμενο. Όλα είναι ζήτημα μιας στιγμής. Αν χρειάζεστε ένα ισχυρό κίνητρο για να κάνετε κάποιες αλλαγές, σκεφτείτε πόση δύναμη μπορείτε να πάρετε βλέποντας τον εαυτό σας να μεταμορφώνεται σε κάτι που θεωρούσατε ότι δεν θα ήταν ποτέ δυνατό. Αν διαβάζετε μέχρι αυτή τη παράγραφο πιθανόν να έχετε ήδη ξεκινήσει.