Για το κλείσιμο των φαρμακείων

Είναι τραγικό σε πιο βαθμό οι περισσότεροι είμαστε εξαρτημένοι από τις νόμιμα χορηγούμενες ουσίες. Αδυνατώ να κάνω ένα ψυχρό διαχωρισμό ανάμεσα σε φάρμακα και προϊόντα διατροφής ωστόσο χοντρικά μέσα από αυτά τα κανάλια γίνεται η διακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων ουσιών που στις περισσότερες περιπτώσεις αποτελούν στη πραγματικότητα στοιχεία ξένα προς τον οργανισμό. Την ίδια στιγμή παρατηρείται μια πλήρης απενοχοποίηση της χρήσης των φαρμακευτικών ουσιών που οι χρήση τους έχει προσεγγίσει δυσθεώρητα επίπεδα έχοντας διεισδύσει σε κάθε κοινωνική τάξη και ηλικιακή ομάδα, ανεξαρτήτως διαμονής και άλλων χαρακτηριστικών. Θα έλεγε κάποιος ότι διανύουμε των χρυσό αιώνα των φαρμάκων καθώς δεν υπάρχει σχεδόν ούτε ένας άνθρωπος ανάμεσα στα εκατομμύρια που να μην έκανε χρήση φαρμάκου (έστω και ασπιρίνης) κατά την διάρκεια ενός και μόνο έτους. Αν συνυπολογίσει κανείς και τις ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα μετά από την εκρηκτική ανάπτυξη της ανάλογης τεχνολογίας θα μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι σχεδόν αδύνατον για κάποιον να αποφύγει την κατανάλωση κάποιας χημικής ουσίας ακόμα και αν προσπαθήσει. Σε πρόσφατη έρευνα της Greenpeace βρέθηκαν ποσότητες επικίνδυνων χημικών ουσιών ακόμα και σε μια μεγάλη ποικιλία λαχανικών και φρούτων, επιβεβαιώνοντας εκείνη τη θέση που ισχυρίζεται ότι κάποιος δεν είναι προφυλαγμένος έστω κι αν τρέφεται αποκλειστικά με φυσικές τροφές.

07/05/13

Αφορμή για αυτή τη δημοσίευση υπήρξε ο θάνατος ενός ανθρώπου με τον οποίο είχα μια μικρή επαφή λίγους μήνες πριν χαθεί από τα συμπτώματα εκείνης της κατάστασης που συνοπτικά ονομάζεται καρκίνος και ενώ έχει δεκάδες μορφές επιμένουν να την αποκαλούν ασθένεια. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις κάποιος ιός έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη μιας τέτοιας κατάστασης, σε γενικές γραμμές δεν υπάρχει ένας γενικός που να ευθύνεται για την εμφάνιση του καρκίνου άρα και η χρήση της λέξης "ασθένεια" κρίνεται καθόλα παραπλανητική καθώς αποκρύπτει τη πραγματική φύση και τα αίτια που οδηγούν κάποιον να παρουσιάσει τέτοιου είδους συμπτώματα.

Δεν μπορώ να πω βέβαια ότι γνωρίζω τη πραγματική φύση των πραγμάτων, ούτε ότι έχω αποκτήσει τόσο ολιστική προσέγγιση στα πράγματα που να αναγνωρίζω τους βαθύτερους λόγους για τους οποίους κάποιος μπορεί να οδηγήσει το σώμα του στο σημείο να γεμίσει με είδη όγκων ή άλλων τύπων εκφυλισμένων κυττάρων. Τα κληρονομικά χαρακτηριστικά ή μια έκθεση σε κάποιου είδους  ενέργεια υψηλής έντασης μπορεί να αποτελέσει μια ερμηνεία αλλά ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις. Μπορώ όμως, ως ανήσυχο πνεύμα, να υποψιάζομαι διάφορα.

Η συμβατική αντιμετώπιση της κατάστασης που βίωνε αυτό το πρόσωπο δεν κατάφερε τελικά να τον διατηρήσει στη ζωή ενώ, σύμφωνα με τα λεγόμενα του, δεν τον απάλλαξε ούτε από τους πόνους. Ο ίδιος υπήρξε ένα παράδειγμα στο πως μπορεί κάποιος να αντιμετωπίσει τέτοιου είδους καταστάσεις χωρίς να χάσει το χιούμορ του και κυρίως παραμένοντας άνθρωπος μέχρι τη στερνή του στιγμή. Γιατί όμως έχω την εντύπωση ότι αν είχε ακολουθήσει διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να ήταν ακόμα ανάμεσα μας; Η εμπιστοσύνη των ανθρώπων στις χημειοθεραπείες είναι πολύ μεγάλη καθώς προτείνονται ως η μείζονα λύση στο πρόβλημα. Εναλλακτικές προσεγγίσεις δύσκολα επιχειρούνται και από λίγους. 

Πρόσφατα στη Βραζιλία σε ένα νοσοκομείο παίδων με καρκίνο δημιούργησαν μια καμπάνια σύμφωνα με την οποία έντυσαν τις συσκευασίες των χημικών που χρησιμοποιούνται στις θεραπείες με τα χαρακτηριστικά σύμβολα ηρώων κόμικς σε μια προσπάθεια να κάνουν τη χορήγηση πιο εύκολη (καθώς είναι γνωστές οι παρενέργειες που αυτές δημιουργούν) και να αμβλύνουν τις αντιδράσεις των παιδιών προβάλλοντας τους διάφορα σχετικά κινούμενα σχέδια.

Η συνήθης προσέγγιση στο θέμα της ασθένειας για τους περισσότερους είναι το φάρμακο. Η παμπάλαια αυτή συνήθεια είναι απόλυτα νομιμοποιημένη στη συνείδηση των περισσοτέρων καθώς πράγματι υπήρξε ένα βήμα προόδου σε σχέση με παλαιότερες προσεγγίσεις που έδιναν μια μεταφυσική διάσταση στην ασθένεια και προσδοκούσαν ότι μια θρησκευτική αντιμετώπιση θα μπορούσε να θεραπεύσει στον ασθενή. Η συμπτωματική ανάρρωση ενός ποσοστού αρρώστων είναι δυνατόν να ενίσχυσε τις διαδόσεις με αποτέλεσμα να ισχυροποιούνταν εκ νέου στη συνείδηση των ανθρώπων.

Αν και αλχημιστές υπήρξαν από την αρχαιότητα είναι αλήθεια ότι με την άνθιση των σύγχρονων επιστημών εμφανίστηκαν διάφοροι πλανόδιοι τσαρλατάνοι που δήθεν πωλούσαν κάποιο φάρμακο με θαυμαστές ιδιότητες. Οι κομπογιαννίτες αυτοί όχι μόνο δεν σταμάτησαν τη δράση τους με την εκλαΐκευση των επιστημών και με την συναφή τους πρόοδο αλλά γνώρισαν και γνωρίζουν μεγάλη δημοτικότητα ιδιαίτερα ανάμεσα στα φτωχότερα και λιγότερο μορφωμένα κομμάτια του πληθυσμού ενώ στην ελλάδα χαίρουν ιδιαίτερη εκτίμηση και από τη λούμπεν αριστοκρατία μαζί με τους διάφορους θιασώτες της πρόχειρα και άγαρμπα σκηνοθετημένης κοσμικής ζωής τους.

Σε αντίθεση με τους πλανόδιους τσαρλατάνους παλαιότερων εποχών ετούτοι εδώ έχουν τα εχέγγυα ιδρυμάτων, οργανισμών, εταιρειών, ακόμα και κρατών που για τους δικούς τους λόγους δεν απαγόρευσαν τη διακίνηση των προϊόντων τους - τουναντίον, τα προώθησαν επιτακτικά ακόμα και με νόμους. Αν και δεν είμαι από εκείνους που θεωρούν ότι στο σύνολο της η δυτική ιατρική είναι μια κοροϊδία, δεν μπορώ να παραγνωρίσω το θαυμαστό ρόλο που παίζουν οι σύγχρονες φαρμακοβιομηχανίες στη διατήρηση αυτού του στρεβλού, παθογόνου και αλλοτριωμένου τρόπου ζωής. Πράγματι ο μέσος όρος ζωής έχει ανέβει αισθητά τις τελευταίες δεκαετίες αν και το ποσοστό της αιφνίδιας θνησιμότητας δεν είναι σίγουρο ότι συνυπολογίζεται σε αυτές τις στατιστικές. Υπάρχει μια λαϊκή ρήση που λέει σε γενικές γραμμές ότι αν περάσεις κάποια ηλικία έχεις πιθανότητες να ζήσεις για πολλά χρόνια. Τι σημαίνει όμως αυτό και τελικά αναρωτιέμαι αν αρκεί να λειτουργούν τα ζωτικά του όργανα κάποιου για να μπορεί να ισχυριστεί ότι πραγματικά ζει;

Το γεγονός ότι κάποια μέρα θα πεθάνουμε δεν αποτελεί δικαιολογία για να διαβιούμε με ένα τρόπο αλλότριο. Η πιο κλασική άποψη εκείνων που αδιαφορούν για την υγεία τους (και την υγεία των άλλων) είναι ότι "κάποια μέρα όλοι θα πεθάνουμε". Αυτό που αποκρύπτεται θριαμβευτικά είναι το πως θα ζήσουμε. Άτομα μεταξύ 20 και 40 ετών αποτελούν στην εποχή μας τα πιο συχνά θύματα ασθενειών, ατυχημάτων και αυτοκτονιών καθώς συγκεντρώνουν γύρω τους όλη την κίνηση των πραγμάτων είτε γιατί δεν έχουν την εμπειρία για να διαχειριστούν τις επαφές τους είτε γιατί είναι αναγκασμένοι να πράττουν χωρίς να έχουν πολλά περιθώρια. Οι αυτοκαταστροφικές συνήθειες που συνηθίζουμε να ακολουθούμε κατά τα χρόνια αυτά προσπαθώντας να σβήσουμε τα σημάδια της εκμετάλλευσης από την εργασιακή φρενίτιδα ξεσπώντας σε καταναλωτικό ντελίριο επιταχύνουν την εμφάνιση των εκφυλιστικών φαινομένων και σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγούν σε ακραίες καταστάσεις κατά τις οποίες διακυβεύεται η ζωή μας ή η ψυχική μας ισορροπία.

Ξεπερνώντας τις κρίσιμες ηλικίες, όσοι επιβιώνουν κουβαλούν, εκτός από άδικες για τον εαυτό τους και τους άλλους συνήθειες και ένα σωρό από μικρά και μεγάλα προβλήματα που εκ πρώτης όψεως φαντάζουν γοητευτικά μέσα από το πρίσμα του ανθρώπου που διαθέτει εμπειρία αλλά στη πραγματικότητα αποτελούν το απαύγασμα μια άνισης ζωής κατά την οποία ένα κομμάτι του εαυτού μας μπορεί να έχει αναπτυχθεί αρκετά (πχ. η επικοινωνία, το επάγγελμα) αλλά να παραμένουν συναισθηματικά και ψυχικά σε νηπιακή ή εφηβική ηλικία κάτι που ορισμένοι επιμένουν να παρομοιάζουν χαριτωμένα ως δήθεν προσκόληση στη όμορφη πλευρά της παιδικής ηλικίας, την αθωότητα, τις τρίχες δηλαδή τις κατσαρές που μας λέγανε από τότε που ήμασταν πράγματι παιδιά. 

Έχοντας αποκρυσταλλώσει σε μεγάλο βαθμό τις αντιλήψεις με τις οποίες γαλουχήθηκε ο καθένας, οι περισσότεροι αδυνατούν έστω και να βάλουν σε κρίση οποιεσδήποτε σταθερές καθώς αν το έκαναν θα απειλούσαν τις λεπτές βάσεις πάνω στις οποίες έχουν θέσει τη ζωή τους. Η αμφισβήτηση εξαντλείται μόνο σε πεδία ξένα και απόμακρα, τους πολιτικούς που εύκολα μπορεί να κρίνει ο καθένας, τους ξένους, τους ομοφυλόφιλους, τους τσιγγάνους κτλ ενώ ακόμα και δήθεν προοδευτικά άτομα επιμένουν να στρέφουν τη συζήτηση σε θέματα όπως οι αρκούδες τις ανταρκτικής ή αρκούνται να αναθεματίζουν τον καπιταλισμό ως μήτρα όλων των κακών. Στο μεταξύ σε αυτό που συμφωνούν οι περισσότεροι είναι η αναγκαιότητα των φαρμάκων, των γιατρών και των εγχειρίσεων. Στον αντίποδα μπορείς να συναντήσεις και ελαφρόμυαλους που μπορεί να πάθουν γάγγραινα γιατί δεν φρόντισαν να ξεπλύνουν μια απλή πληγή στο πόδι τους.

Κι ενώ θα συμφωνήσω ότι το εμβόλιο για την πολυομυελίτιδα είναι απαραίτητο να γίνεται ίσως και σε πολύ μικρή ηλικία καθώς δεν υπάρχει κάποιος άλλος γνωστός τρόπος αντιμετώπισης της, ο βαθμός και η συχνότητα με τα οποία στρέφονται οι περισσότεροι στη συμβουλή γιατρών ή φαρμακοποιών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους έχουν φθάσει σε δυσθεώρητα επίπεδα. Το να αδιαφορεί κάποιος για τα προβλήματα του είναι ακόμα χειρότερο ενώ και οι συμβουλές εκείνων που παρουσιάζονται ως εναλλακτικοί ιατροί είναι πολλές φορές απλοί ανταγωνιστές στο επίπεδο της συνταγογράφησης καθώς απλά πωλούν διαφορετικού τύπου προϊόντα. Τι πραγματικά όμως μπορούμε να κάνουμε;

Να καταλάβουμε λίγο τον εαυτό μας. Και να τον αγαπήσουμε όσο ισχυριζόμαστε ότι αγαπάμε άλλα πράγματα, τη φύση, την ελευθερία, τα ζώα κτλ. Κανένας δεν ασθενεί απότομα. Οι περισσότερες ασθένειες έχουν την προσωπική μας υπογραφή και προέρχονται από ατομικές συνήθειες και ένα στρεβλό τρόπο ζωής. Το γνωστό παράδειγμα της κυρίας που ζει στο κάμπο, δεν πίνει, δεν καπνίζει, τρώει μονάχα αγνά προϊόντα και παρ' όλα αυτά πεθαίνει από καρκίνο είναι ίσως η μεγαλύτερη ανοησία που συνεχίζει να διαδίδεται καθώς κανείς δεν ξέρει πραγματικά ποια ζωή έκανε αυτή η γυναίκα. Γιατί δεν αρκεί να βρίσκεσαι σε δήθεν ιδεατό περιβάλλον για να μην ασθενείς. Το αληθινά οικείο περιβάλλον είναι αυτό που έχει μέσα του ο καθένας. Αν ζω στο μικρό σπίτι στο λιβάδι αλλά μέσα μου με τρώει ο πόνος πχ. του χαμού κάποιου αγαπημένου προσώπου μπορεί να οδηγήσω το σώμα μου στη παρακμή με πολύ απλές, καθημερινές συνήθειες. Μπορεί να πίνεις κάθε μέρα ένα ποτήρι ξύδι. Είναι σαν να ξύνεις συνέχεια την ίδια πληγή.

Από την άλλη μπορεί να ζεις μέσα στη μεγαλούπολη - στον εφιάλτη, το θόρυβο, τις ακτινοβολίες, τη φωτορύπανση και άλλους αγχωτικούς παράγοντες και παρ' όλα αυτά να βρίσκεις κάποιες μεθόδους για να επιβιώνεις χωρίς να ασθενείς και να αναζητάς τη χαρά και την ευτυχία. Για αυτά όμως είναι πιθανόν να χρειαστείς και τη βοήθεια άλλων ανθρώπων που όμως μπορείς να βρεις αρκεί να αναπτύξεις και να εκφράσεις την επιθυμία σου γι' αυτούς. Το σίγουρο είναι ότι όσο περισσότερες λύσεις για τα προβλήματα σου βρίσκεις στο φαρμακείο, τόσο πολλαπλασιάζονται οι συνθήκες εκείνες που θα σε απομακρύνουν από τη ζωή σε τέτοιο βαθμό που το πιθανότερο είναι η πραγματικότητα κάποτε να αποτελεί μια ανάμνηση.

Τελειώνοντας αυτό το κείμενο θέλω μονάχα να θέσω ένα ερώτημα σε όλους όσους τολμούν να στέκονται κριτικά απέναντι στον εαυτό τους, τους άλλους και τον σύγχρονο τρόπο ζωής γενικότερα: θέλουμε να ζήσουμε υγιείς, δυνατοί ώστε να μπορούμε να υποστηρίζουμε τον εαυτό μας και τους άλλους ή ασθενείς, αδύναμοι και εξαρτώμενοι από άλλους -γνωστούς/αγνώστους/φιλικά/εχθρικα προσκείμενους; η ευθύνη της απόφασης μας είναι καθοριστική για την θεμελίωση της δυνατότητας για την συνέχιση της ζωής και της ουσιαστικής πραγμάτωσης της.